Troll’lük ve Uyum Deneyi

Troll’lük ve Uyum Deneyi

5 Haziran 2022 0 Yazar: admin

Troll’lük ve uyum deneyi ekseninde troll’lerin amacına bakmaya ne dersiniz? Troller Türkiye özelinde Gezi sonrası çok duyulur oldular.

Troll’lük ne demek, troller neyi amaçlar, türünden sorular internetin yaygınlaşması ve Türkiye’de Gezi sonrası çok duyulan sorular. İnternet trolleri, rahatlıkla yalan söyleyen, manipülatif söylemler kullanan, tahrik eden kişilerdir. İnternet trolü tabiri, İskandinav mitolojisindeki kötü niyetli insanımsı yaratık olan troll’den türetilmiştir. Troller, çığırtkanlıkla, hakaretle ve ‘çoğunluk bizde’, ‘güç bizden yana’ propagandasıyla diğer kitleyi de kendilerine uymaya zorluyorlar. Solomon Asc ise, bunun deneyini çok daha naif bir biçimde yapmıştır.

 

Solomon Asch’nın Troll’lük ve Uyum Deneyi

Polonya asıllı ABD’li psikolog ve sosyolog Solomon Asch, litarature “Uyum Deneyi” olarak geçen deneyini 1953’te yayımladı.

trollük ve uyum deneyi

 

Asch, üzerinde tek çizgi olan bir kart ile üzerinde birkaç çizgi olan ikinci bir kartı deneklere gösteriyordu. Soru basitti; ilk karttaki çizgiye, ikinci karttaki çizgilerden hangisi eşit. Evet, soru çok kolaydı ve kolayca yanıtlanıyordu. Ancak, deneklerin bilmedikleri bir şey vardı; troller!

Solomon Asch, grubun içerisine aktörler yerleştirmişti ve aktörler ısrarla yanlış yanıtı veriyorlardı. Deneklerin her biri, şaşırıyor, kızarıyor, bozarıyor ama sonunda yanlış olduğunu bile bile gruba uyum gösteriyordu. Asch, deneyin farklı varyasyonlarındaki sonuçlarını da gözlemledi. Söz gelimi, bir denek ve bir aktör olursa, aktör ne kadar çaba harcarsa harcasın, denek fikrinden dönmüyordu. Aktör sayısı arttıkça, denek, çok daha kolay ikna oluyordu.

Araştırma, 12 etapta tamamlanmıştır. Deneklerin, %75’i en azından bir defa çoğunluğa uymayı tercih etmiş, hiç uyum göstermeyenlerin oranı ise %25’te kalmıştır. Aktörler, ilk iki turda doğru cevabı verirler ama sonraki turlarda yalan yani yanlış cevabı vermeye başlarlar. İşte, deneklerin uyma sureci de bundan sonra başlar. Troll’lük ve uyum deneyi başlıklı bir makale yazmamın sebebini anladınız.

İlgili Makale  Gündemi Anlatan Harika Fotoğraflar

 

Troll’lük Uyuma Zorlama İçin Araç

Solomon Asch, deneyinde para verdiği aktörlere manipülasyon yaptırıyor, internette de aynı şekilde parayla ya da parasız(!) troll’lük yapan kişiler, insanları ‘uyuma’ zorluyorlar. Nesnel gerçekler, göz ardı ediliyor, tıpkı bariz bir şekilde ilk karttakine eşit olan çizginin inkar edilmesi gibi. Oldukça farklı, ayağı yere basmayan sözler söyleniyor. Hamasi nutuklar atılıyor. Ayrıca, uyum göstermemenin olası sebepleri sıralanıyor; vatan hainliği, vb. Bu sayede, internetteki aktörler (troller) yalanlarıyla büyük kitleleri etkilemeyi amaçlıyorlar. Asch deneyinde, deneklerin %75’inin hiç değilse bir defa uyum gösterdiği belirtiliyor. Kendi kararında ısrar edenlerin oranı ise %25’te kalıyor. İyi haber, sosyal medya trollerine, en az bir defa bile uyum göstermeyen %25’ten çok fazla bir kitle var. Buna bir ilave daha yapmamız gerekir; Asch deneyinde aktörler grubu zorlamadıkları halde grubun %75’i karar değiştirdi. Sosyal medya trolleri, ise karşısındakileri itibarsızlaştırmak için çalışıyorlar. Baskıya rağmen, karar değiştirmemek, bu bakımdan çok daha önemli hale geliyor.